U Beogradu je 31. avgusta 2026. godine, u organizaciji Instituta za rudarstvo i metalurgiju Bor, održana peta radionica projekta ERA-MIN_RO-SRB – „Procena ekoloških rizika od rudarskih aktivnosti u prekograničnom području Srbija–Rumunija“.
Radionica je okupila članove projektnih timova Instituta za rudarstvo i metalurgiju Bor i Univerziteta Politehnika u Temišvaru, kao i profesore Rudarsko-geološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Nakon godinu dana sistematskog monitoringa i laboratorijskih analiza, susret u Beogradu bio je prilika da se rezultati ostvareni sa obe strane granice sagledaju zajedno, razmene iskustva i definišu aktivnosti važne za završnu fazu projekta.
Godinu dana monitoringa – od pojedinačnih rezultata ka zajedničkoj proceni
Centralni stručni deo radionice bio je posvećen rezultatima jednogodišnjeg monitoringa životne sredine u prekograničnom području Srbije i Rumunije. Predstavljeni su rezultati istraživanja na rumunskoj strani, kroz studiju slučaja Moldova Nouă, kao i rezultati monitoringa i laboratorijskih analiza sprovedenih na području Srbije.
Četiri sezonska ciklusa monitoringa omogućila su sagledavanje promena parametara životne sredine u različitim hidrološkim i meteorološkim uslovima. Poseban značaj ima mogućnost poređenja i objedinjavanja podataka prikupljenih sa obe strane granice, čime se stvara zajednička osnova za procenu ekološkog rizika.
Dosadašnji rezultati ukazuju na značajne promene kvaliteta rečnih voda na području Bora u odnosu na istorijsko stanje, uključujući smanjenje koncentracija gvožđa, arsena i bakra nakon primene tretmana rudničkih otpadnih voda. Istovremeno, istraživanja potvrđuju da posledice dugogodišnjih rudarskih aktivnosti nisu u potpunosti eliminisane i da je kontinuirani monitoring i dalje neophodan.
Posebna pažnja tokom radionice bila je usmerena i na budući razvoj rudarskih aktivnosti u borsko-majdanpečkom regionu. Povećanje obima proizvodnje bakra i zlata dodatno naglašava značaj odgovornog upravljanja rudarskim otpadom i vodnim resursima, ekološke rehabilitacije i kontinuiranog praćenja uticaja na životnu sredinu i lokalne zajednice.
Saradnja koja se ne završava stručnim programom
Peta radionica nije bila samo prilika za predstavljanje rezultata. Razgovori i diskusije omogućili su partnerima iz Srbije i Rumunije da uporede iskustva stečena tokom terenskog rada i laboratorijskih analiza i usaglase pristup aktivnostima koje predstoje u završnoj fazi projekta.
Upravo razmena podataka, iskustava i stručnog znanja predstavlja jednu od najvažnijih vrednosti projekta ERA-MIN_RO-SRB. Ekološki procesi i uticaji rudarskih aktivnosti ne završavaju se na državnim granicama, zbog čega njihovo razumevanje zahteva zajednički pristup stručnjaka i institucija sa obe strane granice.
Nakon stručnog dela programa, druženje članova projektnih timova nastavljeno je obilaskom Beograda. Gosti iz Rumunije, zajedno sa kolegama iz Srbije, posetili su Beogradsku tvrđavu i Kalemegdan, kao i Hram Svetog Save, upoznajući deo istorijskog i kulturnog nasleđa Beograda.
Ovaj deo programa imao je i širi značaj. Prekogranična saradnja ne zasniva se samo na projektnim zadacima, analizama i rezultatima, već i na neposrednoj komunikaciji, međusobnom upoznavanju i poverenju koje se tokom zajedničkog rada razvija između ljudi i institucija.
Zajedno ka završnici projekta
Nakon jednogodišnjeg monitoringa, projekat ERA-MIN_RO-SRB ulazi u završnu fazu realizacije. Pred partnerima je objedinjavanje rezultata, završna interpretacija prikupljenih podataka i definisanje zaključaka koji treba da doprinesu kvalitetnijem monitoringu, pravovremenom prepoznavanju promena u životnoj sredini i odgovornijem upravljanju ekološkim rizicima u rudarskim područjima.
Peta radionica u Beogradu još jednom je pokazala da je jedna od trajnih vrednosti projekta upravo povezivanje stručnog znanja, institucija i ljudi sa obe strane granice.
